Chương 24Người mới

Bác Hồ đã thay đổi hẳn.

Từ ngày vào làm ở nông trại, ông ta dậy sớm, làm việc chăm chỉ, không nề hà việc nặng. Mọi người ban đầu còn e dè, dần dần cũng quý mến.

Một buổi sáng, Hứa Niệm ra vườn, thấy bác Hồ đang hướng dẫn mấy thanh niên cách đan giỏ tre. Ông ta làm thoăn thoắt, vừa làm vừa kể chuyện: “Hồi trẻ, bác đan giỏ giỏi nhất làng đấy.”

“Thật ạ?” Một thanh niên tròn mắt. “Sao giờ bác đi buôn?”

“Buôn… buôn thì nhanh giàu.” Bác Hồ cười buồn. “Nhưng giàu mà không vui, thì giàu làm gì?”

Hứa Niệm đứng nghe, lòng dâng lên một cảm giác lạ. Cô chợt nhận ra, đằng sau vẻ tham lam của bác Hồ, là một con người cũng từng có ước mơ, cũng từng lầm đường.

Cô bước đến: “Bác Hồ, bác đan đẹp quá. Hay bác mở lớp dạy đan giỏ cho khách homestay?”

Bác Hồ sững người: “Dạy… dạy khách?”

“Vâng. Khách thành phố thích học mấy nghề thủ công lắm.” Hứa Niệm hào hứng. “Bác dạy, cháu trả công.”

Mắt bác Hồ sáng lên: “Thật… thật à?”

“Thật.”

Và thế là homestay Ao Bà Năm có thêm một dịch vụ mới: học đan giỏ tre với nghệ nhân Hồ. Khách đến, ai cũng thích thú, vừa học vừa cười đùa. Bác Hồ ban đầu còn ngượng, dần dần cũng tự tin, kể chuyện vanh vách.

Và thế là homestay Ao Bà Năm có thêm một dịch vụ mới: học đan giỏ tre với nghệ nhân Hồ.

Buổi học đầu tiên có năm khách đăng ký, toàn các cô gái thành phố. Bác Hồ chuẩn bị sẵn tre đã chẻ, lạt đã ngâm, ngồi giữa sân, bắt đầu hướng dẫn.

“Đầu tiên, đan đáy.” Ông ta làm mẫu, tay thoăn thoắt. “Xếp nan ngang, nan dọc, đan xen kẽ…”

Các cô gái làm theo, nhưng tay chân lóng ngóng, nan tre cứ chọc lung tung. Một cô bị nan tre đâm vào tay, kêu “ái” một tiếng.

“Nhẹ thôi.” Bác Hồ cười hiền, cầm tay cô hướng dẫn. “Đan tre phải nhẹ nhàng, như dỗ trẻ con.”

Hứa Niệm đứng xem, bỗng thấy sống mũi cay cay. Người đàn ông từng ép giá, từng tung tin đồn, giờ đang kiên nhẫn dạy những cô gái thành phố đan giỏ, nụ cười hiền hậu.

Một cô gái đan xong cái giỏ méo mó, giơ lên khoe: “Bác ơi, cháu đan xong rồi! Xấu quá!”

“Không xấu.” Bác Hồ lắc đầu. “Cái đầu tiên ai cũng thế. Quan trọng là cháu đã làm bằng tay mình.”

Cô gái cười tít mắt, ôm cái giỏ méo mó như báu vật: “Cháu sẽ mang về khoe mẹ.”

Buổi học kết thúc, năm cô gái ai cũng có một sản phẩm mang về, dù méo mó, dù xộc xệch, nhưng đều là tự tay làm. Họ trả tiền học phí, còn bo thêm cho bác Hồ.

“Bác dạy hay quá!” Một cô nói. “Tuần sau cháu lại đến, học đan rổ.”

“Ừ, đến đi.” Bác Hồ cười, nụ cười rạng rỡ nhất từ trước đến giờ. “Bác dạy miễn phí.”

“Thật ạ?” Các cô reo lên.

“Thật.” Ông gật đầu. “Bác vui là chính.”

Hứa Niệm đứng bên cạnh, nghe thấy, bỗng thấy lòng mình ấm áp. Cô chợt nghĩ: đây mới là bác Hồ thật sự. Không phải thương lái tham lam, mà là một nghệ nhân yêu nghề, thích truyền nghề.

Tối hôm đó, bác Hồ tìm đến Hứa Niệm, tay cầm số tiền học phí: “Cháu cầm lấy.”

“Bác giữ đi.” Cô đẩy lại. “Công sức của bác mà.”

“Không.” Ông lắc đầu. “Bác đã nói, bác làm để chuộc lỗi. Tiền này, cháu cho vào quỹ khuyến học.”

Hứa Niệm nhìn ông, mắt rưng rưng: “Bác…”

“Đừng khóc.” Ông cười. “Bác già rồi, không cần nhiều tiền. Thấy mấy đứa trẻ được đi học, bác vui hơn.”

Từ hôm đó, lớp học đan giỏ của bác Hồ ngày càng đông. Khách đến homestay, ai cũng muốn thử một buổi. Bác Hồ trở thành “nghệ nhân” được yêu thích nhất, có hẳn một góc riêng trong sân để dạy học.

Một buổi chiều, có một đoàn khách đến, trong đó có một ông cụ trạc bảy mươi. Ông cụ nhìn bác Hồ đan giỏ, bỗng nói: “Anh Hồ? Có phải anh Hồ Đức ngày xưa học cùng tôi không?”

Bác Hồ ngẩng lên, sững người: “Anh… anh Tám?”

Hai ông cụ ôm chầm lấy nhau, khóc nức nở. Hóa ra là bạn học cũ, mấy chục năm không gặp.

Hai ông cụ ôm chầm lấy nhau, khóc nức nở. Hóa ra là bạn học cũ, mấy chục năm không gặp.

Ông Tám ở lại ăn cơm tối với mọi người. Bữa cơm quê đạm bạc mà ấm cúng: cá kho, canh rau, thịt luộc. Hai ông cụ vừa ăn vừa ôn chuyện cũ, cười nói rôm rả.

“Hồi đó, thằng Hồ học giỏi nhất lớp.” Ông Tám kể, tay gắp miếng cá. “Thầy giáo bảo nó sau này làm cán bộ. Ai ngờ nó đi buôn.”

“Tôi ham giàu.” Bác Hồ cúi đầu, giọng buồn. “Bỏ học giữa chừng, theo người ta đi buôn. Lúc đầu kiếm được, rồi càng ngày càng tham.”

“Thôi, chuyện cũ bỏ qua.” Ông Tám vỗ vai bạn. “Giờ anh làm ở đây, vui là được.”

“Ừ.” Bác Hồ gật đầu, mắt rưng rưng. “Tôi vui. Lâu lắm rồi mới vui thế này.”

Ăn xong, hai ông cụ ra bờ ao ngồi hóng mát, tiếp tục tâm sự. Hứa Niệm nhìn theo, bỗng thấy lòng mình ấm áp. Cô chợt nghĩ: quê hương đúng là nơi chữa lành. Dù đi đâu, làm gì, cuối cùng người ta cũng muốn trở về.

Hứa Niệm đứng nhìn, bỗng thấy sống mũi mình cay cay. Cô chợt hiểu, cho người ta một cơ hội, đôi khi là món quà lớn nhất.

Tối hôm đó, bác Hồ tìm đến Hứa Niệm, tay cầm một bọc giấy: “Cháu Hứa Niệm, bác có cái này cho cháu.”

“Gì vậy bác?”

Ông ta mở bọc giấy, bên trong là một cuốn sổ cũ: “Đây là sổ ghi chép của bác, về các mối hàng, giá cả thị trường. Bác… bác tặng cháu. Coi như chuộc lỗi.”

Hứa Niệm nhận cuốn sổ, lật xem. Bên trong ghi chép tỉ mỉ giá cả nông sản các chợ, các mối hàng lớn, cả những mánh khóe trong nghề. Giấy đã ngả vàng, nhưng chữ viết vẫn rõ ràng, nắn nót — chứng tỏ người viết rất cẩn thận.

“Bác…” Cô ngẩng lên. “Cảm ơn bác.”

“Không.” Bác Hồ lắc đầu. “Phải là bác cảm ơn cháu. Cháu đã cho bác một con đường mới.”

Từ hôm đó, nhờ cuốn sổ của bác Hồ, Hứa Niệm nắm được giá cả thị trường, bán hàng càng thuận lợi. Cô còn nhờ bác Hồ làm cố vấn, hướng dẫn cách đàm phán với nhà hàng, khách sạn.

Bác Hồ làm việc càng hăng say, như muốn bù đắp những lỗi lầm xưa.

Một buổi tối, cả nhà quây quần ăn cơm. Bác Hồ gắp cho Hứa Niệm một miếng cá to nhất: “Cháu ăn nhiều vào. Gầy quá.”

“Cảm ơn bác.” Cô cười. “Bác cũng ăn đi.”

Chú Ba nâng chén rượu, nói to: “Nào, cạn chén! Mừng bác Hồ trở thành người nhà!”

Mọi người cười ồ lên, cạn chén. Bác Hồ uống một hơi hết chén rượu, mắt đỏ hoe: “Cảm ơn mọi người đã không ghét bỏ tôi.”

“Ai ghét bỏ bác.” Bà Sáu xua tay. “Bác làm tốt, mọi người đều thấy.”

Lục Trầm ngồi bên cạnh Hứa Niệm, khẽ nói: “Cô đã làm một việc tốt.”

“Việc gì?”

“Cho ông ấy cơ hội.” Anh nhìn bác Hồ đang cười vui vẻ. “Không phải ai cũng làm được như cô.”

Hứa Niệm tựa đầu vào vai anh, mỉm cười: “Vì em tin, ai cũng có thể tốt lên. Như anh đã tốt lên, như em đã tốt lên.”

Lục Trầm khẽ ôm cô, không nói gì. Nhưng trong lòng anh, tình cảm dành cho cô gái này lại lớn thêm một chút.

Ăn xong, mọi người ra bờ ao ngồi hóng mát. Trăng lên cao, soi bóng xuống mặt ao. Tiếng ếch nhái râm ran, gió đồng mát rượi.

Bác Hồ bỗng cất tiếng hát, giọng trầm ấm: “Quê hương là chùm khế ngọt…”

Mọi người im lặng lắng nghe, rồi cùng hát theo. Tiếng hát vang khắp bờ ao tĩnh lặng, bay cao lên trời đêm.

Hứa Niệm tựa vào vai Lục Trầm, khẽ hát theo, nước mắt lăn xuống.

Cô chợt nghĩ: đây mới là giàu có thật sự. Không phải tiền bạc, mà là những con người bên cạnh, cùng hát, cùng cười, cùng khóc.

Bà ơi, cháu đã hiểu lời bà dạy: “Người tốt là đa số.” Chỉ cần mình tin, mình cho cơ hội, thì ai cũng có thể trở thành người tốt.

Trăng đêm nay tròn vành vạnh, như một nụ cười hiền từ trên cao.