Chương 5Hũ sành

Tiếng lạt tre cọ vào nhau sột soạt trong buổi sáng yên tĩnh.

Lâm Hiểu ngồi trên bậc thềm, ôm chiếc hũ sành trong lòng, loay hoay đã gần nửa tiếng đồng hồ. Lạt tre buộc miệng hũ chặt cứng, ngâm mưa nắng bao năm đã hóa thành màu nâu sậm, dai như dây thừng. Cô dùng móng tay cào, dùng răng cắn, dùng cả chiếc kéo cũ của bà nội — vẫn không đứt.

“Chịu thua mày rồi.” Cô thở dài, đặt hũ xuống.

Vàng nằm bên cạnh, thè lưỡi thở phì phò, vẻ mặt như đang cười nhạo cô.

“Mày cười gì? Mày cắn đứt được thì cắn thử xem.”

Vàng sủa một tiếng, rồi lại gục đầu xuống, coi như không nghe thấy.

Lâm Hiểu ôm hũ sành, ngắm nghía dưới nắng. Chiếc hũ chỉ to bằng hai bàn tay chụm lại, men đã xỉn màu thời gian, nhưng vẫn còn nguyên vẹn không một vết nứt. Bà nội cất gì trong này mà giấu kỹ thế, chôn ngay giữa vườn?

Cô lắc nhẹ. Bên trong lại vang lên tiếng lạo xạo khẽ khẽ — tiếng hạt va vào thành sành, khô và nhẹ.

Hạt giống. Chắc chắn là hạt giống.

Nhưng là hạt gì? Và tại sao bà lại chôn giữa vườn thay vì để trong nhà?

“Niệm ơi!”

Tiếng bà nội Giang vang lên ngoài cổng. Bà cụ tay xách một rổ khoai lang, bước vào sân với dáng đi nhanh nhẹn quen thuộc.

“Bà ơi, bà sang chơi ạ.”

“Ừ, bà mang cho mày ít khoai lang luộc. Sáng nay bà luộc nhiều quá.” Bà cụ đặt rổ khoai xuống bậc thềm, ánh mắt chợt dừng lại ở chiếc hũ sành trong tay cô. “Ơ, cái hũ này…”

“Dạ, cháu đào được ở góc vườn hôm mới về. Buộc chặt quá, cháu mở mãi không ra.”

Bà cụ ngồi xuống bên cạnh cô, đón lấy chiếc hũ, xoay xoay ngắm nghía. Đôi mắt nhỏ của bà bỗng sáng lên, long lanh một thứ ánh sáng kỳ lạ.

“Trời đất ơi, cái hũ của bà nội mày!” Bà kêu lên. “Bà nhớ rồi, hồi bà ấy còn sống, bà ấy khoe với bà suốt.”

“Khoe gì ạ?”

“Khoe hạt giống quý.” Bà cụ vuốt ve chiếc hũ như vuốt ve một báu vật. “Hồi xưa, làng mình có giống cà chua bi vàng, trái nhỏ như đầu ngón tay, ngọt lịm, thơm phức. Cả vùng này chỉ nhà bà nội mày còn giữ được giống. Bà ấy quý lắm, năm nào cũng để dành hạt, phơi khô, cất vào hũ sành chôn dưới đất cho khỏi ẩm mốc.”

Lâm Hiểu sững người: “Cà chua bi vàng ạ? Cháu chưa nghe bao giờ.”

“Giờ thì hiếm lắm. Người ta trồng toàn giống lai, trái to nhưng nhạt phèo. Giống cũ này, bà nội mày giữ như giữ vàng.” Bà cụ thở dài. “Bà ấy mất đột ngột, không kịp dặn lại ai. Bà cứ tưởng hạt giống thất truyền rồi, ai ngờ bà ấy chôn ở đây.”

Tim Lâm Hiểu đập thình thịch. Cô ôm chặt chiếc hũ vào lòng, như sợ nó biến mất.

“Bà ơi, hạt để ba năm rồi, còn nảy mầm được không ạ?”

“Hên xui.” Bà cụ nhún vai. “Hạt cất kỹ trong hũ sành, chỗ khô ráo, có khi vẫn còn sống. Mày ươm thử xem. Được thì quý lắm đấy con.”

“Nhưng cháu mở không ra…”

“Để bà.” Bà cụ đứng dậy, đi vào bếp cô, lấy ra con dao nhỏ. “Lạt tre này phải khía chéo mới đứt, cào ngang thì đến tết cũng không xong.”

Vừa nói, bà vừa khéo léo khía một đường chéo trên nút buộc. Lạt tre “tách” một tiếng, đứt gọn.

Lâm Hiểu tròn mắt: “Bà giỏi quá!”

“Bà già này cái gì chẳng biết.” Bà cụ cười khì khì, gỡ lá chuối khô ra.

Miệng hũ hé mở. Một mùi thơm ngai ngái, khô ráo bay ra — mùi của nắng, của đất, của thời gian được cất giữ cẩn thận.

Lâm Hiểu thò hai ngón tay vào, khều ra một nhúm hạt. Những hạt nhỏ li ti, màu vàng sậm, khô quắt lại, nằm gọn trong lòng bàn tay cô. Cô đếm thử — chừng hơn trăm hạt.

“Bà ơi, ít thế này…”

“Ít nhưng quý.” Bà cụ nghiêm mặt. “Mày phải ươm cẩn thận, đừng gieo thẳng ra đất như lần trước. Lấy cái khay, cho đất tơi vào, gieo thưa, tưới phun sương. Đợi cây con cứng cáp mới đem trồng.”

“Dạ, cháu nhớ rồi.”

Đúng lúc ấy, tiếng bước chân vang lên ngoài ngõ. Giang Dã đi ngang qua, tay xách một bó tre mới chẻ, định bụng sửa lại đoạn hàng rào đổ giữa hai nhà.

Thấy hai bà cháu ngồi chụm đầu bên chiếc hũ, anh ta dừng lại.

“Có chuyện gì thế bà?”

“Bà nội con Niệm để lại hũ hạt giống quý, bà vừa mở giúp nó.” Bà nội Giang vẫy tay. “Mày vào xem này.”

Giang Dã bước vào sân, đặt bó tre xuống. Anh ta cúi nhìn nhúm hạt trong tay Lâm Hiểu, im lặng một lúc.

“Cà chua bi vàng.” Anh ta nói khẽ. “Hồi bé, anh từng ăn. Bà nội em cho.”

Lâm Hiểu ngẩng lên nhìn anh ta, ngạc nhiên. Đây là lần đầu tiên cô nghe anh ta nhắc đến bà nội mình với giọng điệu… dịu dàng đến thế.

“Ngọt không anh?”

“Ngọt.” Giang Dã gật đầu. “Ngọt hơn kẹo.”

Chỉ hai chữ “ngọt hơn kẹo”, mà Lâm Hiểu bỗng thấy cổ họng mình nghẹn lại. Cô cúi xuống, nhìn nhúm hạt nhỏ xíu trong tay — những hạt giống bà nội đã cất giữ cẩn thận, như cất giữ cả một mùa hè tuổi thơ của cô.

“Bà ơi, cháu ươm ngay bây giờ được không?”

“Được. Vào nhà bà lấy cái khay xốp, bà còn mấy cái.”

Buổi chiều hôm ấy, Lâm Hiểu ngồi bên cửa sổ, cẩn thận gieo từng hạt cà chua bi vàng vào khay xốp. Đất trong khay là đất tơi cô đã rây kỹ, trộn thêm ít phân hoai. Mỗi hạt được đặt xuống nhẹ nhàng như đặt một đứa trẻ vào nôi.

Gieo xong, cô dùng bình phun sương tưới nhẹ. Những giọt nước li ti đọng trên mặt đất, lấp lánh dưới nắng chiều xiên qua cửa sổ.

Vàng nằm dưới chân cô, thỉnh thoảng lại ngẩng lên nhìn khay hạt, rồi nhìn cô, như muốn hỏi: xong chưa chị?

“Xong rồi.” Cô cười, xoa đầu nó. “Giờ thì chờ thôi.”

Cô đặt khay ươm lên bậu cửa sổ, nơi nắng sớm mai sẽ chiếu vào đầu tiên. Gió chiều thổi qua, mang theo mùi rơm rạ từ cánh đồng, mùi khói bếp từ nhà ai đó, và đâu đó tiếng trẻ con cười đùa.

Lâm Hiểu đứng nhìn khay hạt một lúc lâu. Trong lòng cô, một niềm hy vọng mong manh vừa nhú lên — mong manh như chính những hạt giống bé xíu kia.

Bà nội ơi, cô thì thầm trong đầu, cháu sẽ giữ gìn giống quý của bà. Cháu hứa.

Ngoài vườn, những luống đất đã cải tạo xong đang phơi mình dưới nắng chiều. Vài ngày nữa, cô sẽ gieo đợt hạt mới — lần này đúng cách, thưa thôi, như lời dặn trong mảnh giấy.

Mọi thứ, đang dần đi vào quỹ đạo.

Tối hôm đó, bà nội Giang sang chơi, mang theo một nồi chè đậu đen còn bốc khói. Hai bà cháu ngồi ở hiên, vừa ăn chè vừa ngắm trăng lên.

“Bà ơi.” Lâm Hiểu chợt hỏi. “Hồi xưa, bà với bà nội cháu hứa hẹn gì với nhau thế?”

Bà cụ đang múc chè, tay khựng lại một giây. Rồi bà cười, nụ cười tủm tỉm quen thuộc:

“Để sau bà kể. Giờ kể sớm, mất hay.”

“Bà cứ úp mở mãi.”

“Thì phải úp mở chứ.” Bà cụ nháy mắt. “Chuyện hay phải để dành.”

Lâm Hiểu bật cười, múc một thìa chè đưa lên miệng. Chè đậu đen ngọt thanh, thêm chút dừa nạo béo ngậy. Trăng đã lên cao, tròn vành vạnh, rải ánh bạc xuống mảnh vườn yên tĩnh.

Trong nhà, trên bậu cửa sổ, khay hạt giống nằm im lìm trong bóng tối, ôm ấp những mầm sống bé xíu đang cựa mình. Lâm Hiểu khẽ chạm ngón tay lên thành khay, như chạm vào một điều thiêng liêng.

Lâm Hiểu không biết rằng, từ chiếc hũ sành bé xíu ấy, một thương hiệu rau sạch nức tiếng cả huyện sẽ ra đời. Cô cũng không biết rằng, người đàn ông lầm lì nhà bên đang đứng ở hiên nhà mình, nhìn sang khay ươm bên cửa sổ nhà cô, khóe miệng khẽ cong lên trong bóng tối.

Đêm ấy, cô ngủ một giấc thật say. Trong mơ, cô thấy mình đứng giữa một vườn cà chua bi vàng rực rỡ, những trái cà chua nhỏ xíu như những viên kẹo nắng, lấp lánh dưới ánh mặt trời.

Và bà nội đứng ở đầu luống, cười hiền, vẫy tay gọi cô.