Chương 5Mầm xanh

Hũ sành nằm trong góc rương, bọc trong một lớp vải thô.

Hứa Niệm đã thấy nó từ hôm mở rương, nhưng lúc đó mải mê với cuốn sổ nên chưa để ý. Sáng nay, khi cô lôi rương ra phơi nắng cho khỏi mốc, hũ sành lăn ra, nắp đậy bằng lá chuối khô buộc dây lạt.

Cô mở nắp. Bên trong là những hạt giống to bằng hạt đậu, màu nâu sẫm, bóng như được đánh vecni. Kèm theo là một mảnh giấy nhỏ, nét chữ bà ngoại:

“Hạt rau dền cổ, bà để dành mười năm. Trồng quanh bờ ao, tưới nước mạch. Ngọt lắm.”

Tay Hứa Niệm run run. Hạt giống bà để dành mười năm. Mười năm ấy, bà đã già yếu, ao đã bỏ hoang, mà bà vẫn giữ hũ hạt này, như giữ một lời hẹn với đất.

Cô ôm hũ sành ra bờ ao. Theo lời bà, cô gieo hạt thành hai luống dài men theo bờ đông, nơi nắng sớm chiếu tới đầu tiên. Đất bờ ao tơi xốp, cô dùng tay vun từng hốc nhỏ, thả hạt xuống, lấp đất lại, rồi múc nước mạch từ rãnh ra tưới.

Khoai chạy loanh quanh, thỉnh thoảng lại thò mũi vào hốc đất vừa gieo, bị cô đẩy ra: “Không được đào! Đây là kho báu của bà đấy.”

Khoai ư ử, nằm xuống cạnh luống, thè lưỡi thở.

Gieo xong, Hứa Niệm ngồi bệt xuống bờ ao, nhìn hai luống đất nâu phẳng phiu, lòng bỗng dâng lên một cảm giác lạ. Như thể cô vừa chôn xuống đất không phải hạt giống, mà là một phần của bà.

“Chị trồng gì đấy?”

Tiếng trẻ con vang lên sau lưng. Hứa Niệm quay lại, thấy thằng Cu Tí, con nhà hàng xóm, đang đứng chống nạnh nhìn cô, tay cầm cái diều giấy.

“Chị trồng rau dền.”

“Rau dền ăn chát lắm.” Cu Tí bĩu môi. “Mẹ em nấu canh rau dền, em không ăn.”

“Rau dền của chị khác.” Hứa Niệm cười. “Đợi nó lên, chị nấu cho em ăn, ngon thì em phải khen.”

“Không ngon thì sao?”

“Không ngon chị cho em con diều của chị.” Cô chỉ tay lên trời, nơi con diều của Cu Tí đang bay.

Cu Tí nghĩ ngợi một lúc, rồi gật đầu: “Được. Nhưng chị phải nhớ đấy.”

“Nhớ.”

Cu Tí chạy đi, vừa chạy vừa ngoái lại: “Chị ơi, chừng nào rau lên?”

“Chừng nào nó lên thì nó lên.” Hứa Niệm cười to. “Trồng cây không giục được đâu em.”

Những ngày sau, Hứa Niệm tưới rau mỗi sáng sớm. Cô dậy từ lúc trời còn tờ mờ, xách thùng nước ra bờ ao, múc nước mạch tưới từng hốc. Sương sớm ướt đẫm vai áo, chim chích chòe hót líu lo trên cành sung.

Ngày thứ ba, cô phát hiện một chấm xanh nhỏ nhú lên khỏi mặt đất.

Cô quỳ xuống, dí mắt sát vào. Đúng là mầm rau. Hai lá mầm tròn xoe, xanh non mơn mởn, còn đọng giọt sương long lanh.

“Khoai ơi! Lên rồi! Lên rồi!” Cô hét toáng lên, bế bổng con chó lên quay một vòng.

Khoai hoảng hốt, sủa ầm ĩ. Tiếng sủa vang khắp bờ ao buổi sớm.

Đến ngày thứ bảy, cả hai luống đã xanh rì. Rau dền lớn nhanh đến mức khó tin: lá to bằng bàn tay, thân mập mạp, xanh đậm. Hứa Niệm hái một nắm vào nấu canh thử.

Cô nấu canh rau dền với tôm khô, nêm nếm đơn giản. Khi múc ra bát, cô nếm thử một thìa.

Rồi cô đứng sững giữa bếp.

Ngọt. Ngọt một cách lạ lùng. Không phải vị ngọt của đường hay bột ngọt, mà là vị ngọt thanh, mát, như nước suối chảy qua kẽ đá. Rau mềm tan trong miệng, thơm mùi đồng nội.

“Bà ơi…” Cô thì thầm, mắt cay xè. “Hạt của bà… thần kỳ thật.”

Chiều hôm đó, cô hái một rổ rau dền mang sang nhà Cu Tí. Thằng bé nhìn rổ rau, mặt nhăn như khỉ: “Em đã bảo không ăn mà.”

“Ăn thử một miếng thôi. Không ngon chị cho em diều.”

Mẹ Cu Tí nấu canh, cả nhà ngồi ăn. Cu Tí gắp một đũa rau, nhai nhai, rồi mắt sáng lên: “Ngon! Ngon thật!”

Nó ăn liền ba bát cơm, bụng căng tròn. Mẹ nó cười: “Rau gì mà ngọt thế cháu? Nhà cô trồng rau dền bao nhiêu năm chưa thấy ngọt thế này.”

“Rau nhà cháu trồng bằng nước mạch, cô ạ.” Hứa Niệm đáp, lòng phơi phới.

Nồi canh vừa sôi, Hứa Niệm đã nghe mùi thơm bốc lên.

Cô múc một bát đầy, rắc thêm ít tiêu, bưng ra hiên ngồi ăn thử. Trời ơi, ngon đến mức cô phải nhắm mắt lại. Vị ngọt thanh lan từ đầu lưỡi xuống cổ họng, mát rượi như vừa uống một ngụm nước suối. Lá rau mềm mà không nát, cọng rau giòn mà không dai.

Cô ăn hết bát canh, rồi lại múc thêm bát nữa. Khoai ngồi bên cạnh, ngẩng mặt lên nhìn, cái đuôi vẫy vẫy như xin phần. Cô gắp cho nó một miếng rau, nó nhai nhai rồi… nhè ra, nhìn cô như trách: cho chó ăn rau à?

Hứa Niệm bật cười, xoa đầu nó: “Ừ, mày không ăn rau được. Để chị kho cá cho.”

Chiều hôm đó, cô hái một rổ rau dền đầy ắp mang sang nhà Cu Tí. Thằng bé đang chơi bi ngoài sân, thấy rổ rau thì mặt nhăn như khỉ ăn ớt: “Em đã bảo không ăn rau dền mà.”

“Ăn thử một miếng thôi.” Hứa Niệm ngồi xuống cạnh nó, giọng dỗ dành. “Một miếng thôi. Không ngon, chị cho em con diều của chị. Chị thề.”

Cu Tí nheo mắt nhìn cô, rồi nhìn rổ rau xanh mướt, cuối cùng gật đầu: “Một miếng thôi đấy.”

Mẹ Cu Tí mang rau vào bếp nấu canh với tôm khô. Một lúc sau, mùi thơm bay ra tận sân. Cu Tí hít hít mũi: “Thơm thế?”

“Thơm thì vào ăn.” Hứa Niệm kéo tay nó.

Cả nhà quây quần bên mâm cơm. Cu Tí gắp một đũa rau, đưa lên miệng, nhai thử. Rồi mắt nó sáng lên như đèn pha: “Ngon! Ngon thật! Mẹ ơi, rau này ngọt!”

Nó ăn liền ba bát cơm, bụng căng tròn như cái trống. Mẹ nó vừa cười vừa xoa bụng con: “Ăn từ từ, nghẹn bây giờ.”

“Chị Hứa Niệm ơi.” Cu Tí quay sang cô, miệng còn nhồm nhoàm. “Rau này chị trồng bằng gì mà ngọt thế?”

“Trồng bằng nước mạch ngầm và… bí quyết của bà ngoại chị.” Cô cười, xoa đầu nó. “Bà chị để lại hạt giống, dặn phải trồng bằng nước mạch thì mới ngọt.”

“Vậy chị cho nhà em ít hạt giống được không?” Mẹ Cu Tí hỏi, mắt đầy hy vọng. “Em trồng cho cháu nó ăn.”

“Được chứ.” Hứa Niệm gật đầu ngay. “Cháu còn ít hạt, để cháu chia cho cô.”

Cô chạy về lấy một gói hạt nhỏ mang sang. Mẹ Cu Tí nhận lấy, cảm động: “Cảm ơn cháu. Hạt quý thế mà cháu không giấu.”

“Bà cháu dặn rồi.” Hứa Niệm cười. “Đất tốt thì chia, hạt quý thì gieo. Giữ khư khư, đất nó giận.”

Tin rau dền nhà Hứa Niệm ngọt lạ lan nhanh trong làng. Mấy bà đi chợ ghé qua xin giống, cô hào phóng chia mỗi người một nắm hạt. Bà nào cũng tấm tắc: “Cháu bà Năm thảo thật, có của quý mà không giấu.”

Hứa Niệm cười hì hì. Cô nhớ lời bà trong sổ: “Đất tốt thì chia, hạt quý thì gieo. Giữ khư khư, đất nó giận.”

Một buổi sáng, Lục Trầm ghé qua, tay xách giỏ thuốc. Anh nhìn hai luống rau xanh mướt, nhướng mày: “Rau lên nhanh thế?”

“Vâng! Em trồng mới được mười ngày.” Hứa Niệm hái một nắm to, dúi vào tay anh. “Anh mang về nấu canh đi, ngọt lắm.”

Lục Trầm nhìn nắm rau, rồi nhìn cô. “Cô cho tôi nhiều thế, cô ăn gì?”

“Nhà em còn cả luống.” Cô cười. “Anh ăn thử rồi cho em biết cảm nhận. Em đang tính mang ra chợ bán.”

Anh gật đầu, bỏ rau vào giỏ thuốc. Lúc quay đi, anh chợt dừng lại: “Hôm qua tôi nấu canh rau muống cô cho. Ngon.”

Hứa Niệm sững người. Đây là lần đầu tiên anh khen đồ ăn của cô một cách trực tiếp.

“Anh… anh khen em à?”

“Tôi khen rau.” Anh đáp tỉnh bơ, rồi lên xe đi thẳng.

Hứa Niệm đứng nhìn theo, miệng cười toe toét. Khen rau cũng là khen người trồng rau mà.

Tối hôm đó, cô ngồi ghi sổ. Trang mới, nét chữ nắn nót:

“Ngày… rau dền cổ của bà đã lên. Ngọt như lời bà nói. Mai mang ra chợ phiên bán thử. Bà ơi, hạt của bà không chỉ nảy mầm trong đất, nó còn nảy mầm trong lòng cháu.”

Cô đóng sổ lại, ra bờ ao ngồi. Hai luống rau dền trong bóng đêm vẫn xanh đậm, lá xào xạc trong gió. Dưới ao, đàn cá con đã lớn bằng ngón tay cái, quẫy đạp tung tăng.

Khoai nằm cạnh cô, thở đều. Trên trời, trăng non đã tròn hơn một chút.

Hứa Niệm chợt nghĩ: bà ngoại giữ hũ hạt mười năm, chờ một người về gieo. Có lẽ bà đã biết, sớm muộn gì, đứa cháu gái bướng bỉnh của bà cũng sẽ quay về.

Và cô đã về. Đúng hẹn.