Chương 2Lớp học đầu

Sương sớm còn giăng mờ trên sân trường khi Diệp Thanh mở cửa lớp học.

Cô đã dậy từ lúc trời chưa sáng hẳn, nhóm bếp nấu ấm nước, ăn vội bát cơm nguội với muối vừng còn từ tối qua. Trên bục giảng, cô xếp ngay ngắn chồng sách giáo khoa mới cứng, hộp phấn đầy — cô đã mua cả chục hộp phấn từ dưới xuôi mang lên, đề phòng. Tấm bảng đen được cô lau sạch bằng giẻ ướt, mặt bảng đen bóng, soi rõ cả bóng cô in mờ trên đó.

Tiếng suối róc rách vọng qua cửa sổ mở toang, lẫn trong tiếng chim rừng gọi nhau lảnh lót. Gió sớm ùa vào, mang theo mùi cỏ ướt và mùi khói bếp từ nhà ai đó dưới bản. Ngoài sân, một con gà mái dẫn đàn con đi kiếm ăn, cục tác rộn ràng quanh gốc cây gạo.

Thanh hít một hơi thật sâu. Bàn tay cô hết run từ lúc nào.

Rồi tiếng dép lê quẹt trên đất nện vang lên ngoài sân. A Muội chạy vào đầu tiên, tóc còn ướt sương, tay xách một bọc lá chuối.

“Cô ơi! Mẹ cháu gói xôi nếp cho cô này! Nóng hổi đấy!”

Theo sau em, từng tốp học trò lũ lượt kéo đến — đứa đi chân đất, đứa đi dép rách, áo quần vá chằng vá đụp nhưng mặt mũi đứa nào cũng sáng rỡ. Chúng đi bộ mấy cây số đường núi đến trường, vậy mà không đứa nào tỏ ra mệt. Một cậu bé gầy nhom, chừng tám tuổi, ôm khư khư một cuốn vở đã sờn gáy như ôm báu vật.

Thanh đứng trên bục giảng, nhìn xuống gần ba chục đôi mắt đen láy đang nhìn mình không chớp, bỗng thấy cổ họng nghẹn lại. Cô hít một hơi thật sâu, mùi phấn mới và mùi gỗ ẩm xộc vào mũi, rồi nở nụ cười tươi nhất có thể.

“Chào các em, cô là Diệp Thanh. Từ hôm nay, cô sẽ dạy các em học chữ.”

“Cô Thanh! Cô Thanh!” Cả lớp đồng thanh reo lên, tiếng vang dội cả gian nhà trình tường.

Buổi học đầu tiên diễn ra trong tiếng cười nhiều hơn tiếng giảng. Thanh dạy các em viết tên mình. Cô nắn từng bàn tay nhỏ xíu cầm phấn, những ngón tay chai sần vì làm nương nhưng cầm phấn lại run run. A Muội viết được tên mình đầu tiên, giơ tay khoe khắp lớp, mặt đỏ bừng vì sung sướng.

Rồi chuyện xảy ra.

Sùng — cậu bé gầy nhom ôm cuốn vở — giật phắt cây bút chì từ tay Páo, cậu bạn ngồi bên cạnh. Páo òa khóc. Hai đứa giằng co, cây bút chì gãy đôi, một nửa văng xuống gầm bàn.

“Của tớ! Mẹ tớ mua cho tớ!” Sùng hét lên, mặt đỏ gay.

“Cô cho tớ mượn mà!” Páo khóc nức nở, nước mắt lăn dài trên gò má lấm lem.

Cả lớp im phăng phắc. Mấy chục đôi mắt đổ dồn về phía Thanh, chờ đợi. Cô nhìn hai đứa trẻ, nhìn nửa cây bút chì nằm chỏng chơ dưới gầm bàn, bỗng nhớ đến những buổi họp phụ huynh dưới xuôi, nơi người ta cãi nhau vì một suất học bổng, một điểm số.

Cô không mắng. Cô ngồi xuống, ngang tầm mắt với hai đứa trẻ, nhẹ nhàng hỏi:

“Bút gãy rồi, giờ tính sao?”

Sùng cúi gằm mặt, hai tay vò vạt áo. Páo nấc lên từng tiếng.

Thanh mở cặp, lấy ra hộp bút màu mười hai cây còn mới nguyên — thứ cô định để dành cho những buổi vẽ. Cô đặt hộp bút lên bàn, mở nắp. Màu sắc rực rỡ hiện ra dưới ánh nắng lọt qua cửa sổ, khiến cả lớp “ồ” lên một tiếng.

“Từ nay, đây là hộp bút của cả lớp.” Cô nói, giọng chậm rãi. “Ai cần, cứ lấy dùng. Dùng xong, trả lại cho bạn khác. Được không?”

Sùng ngẩng lên, mắt còn hoe đỏ. Cậu bé rụt rè đưa tay nhận cây bút chì màu xanh từ tay cô, rồi — sau một thoáng ngập ngừng — bẻ đôi… không, cậu đưa nửa còn lại cho Páo.

“Cho cậu màu đỏ.” Cậu lí nhí.

Páo nín khóc, nhận lấy, rồi bất chợt cười toe toét, để lộ chiếc răng sún. Cả lớp vỗ tay rào rào. A Muội huých vai Thanh, thì thầm: “Cô giỏi thật đấy!”

Thanh xoa đầu hai đứa trẻ, lòng ấm lên như có ai nhóm một bếp lửa nhỏ trong ngực.

Giữa buổi học, mây đen kéo đến bất ngờ. Mưa rừng ập xuống ào ào, gió giật từng cơn. Nước mưa bắt đầu nhỏ tong tong qua chỗ mái sập xuống giữa lớp. Học trò nháo nhác dời bàn ghế tránh chỗ dột.

Thanh vừa định chạy đi tìm chậu hứng thì nghe tiếng động trên mái nhà — tiếng bước chân, tiếng gỗ va vào nhau. Cô ngẩng lên qua ô cửa sổ: trên mái ngói ướt sũng, Lục Chinh đang quỳ một gối, hai tay ghì một tấm ngói mới vào đúng chỗ sập. Nước mưa xối xả trên lưng áo anh, chảy thành dòng xuống cánh tay rắn chắc. Bên cạnh, hai chiến sĩ trẻ khác đang chuyển ngói lên.

Hóa ra mấy hôm nay, anh vẫn lặng lẽ sửa mái trường.

Thanh đứng dưới mái hiên, nhìn anh làm việc trong mưa, bỗng thấy sống mũi cay cay. Cô vào lớp lấy chiếc khăn mặt của mình, chạy ra đưa lên.

Anh nhận khăn, lau vội mặt, rồi trả lại, chỉ nói:

“Cô vào lớp đi. Ướt.”

Hai chữ cụt lủn, nhưng tay anh khi đưa khăn lại rất nhẹ, như sợ làm ướt thêm tay cô.

Chiều tan học, khi Thanh đang thu dọn lớp thì một cô gái trẻ mặc áo blouse trắng đạp xe vào sân trường, chuông xe kêu leng keng. Cô gái chừng hai mươi lăm tuổi, tóc cắt ngắn, nụ cười tươi rói, má lúm đồng tiền.

“Chào cô giáo mới! Mình là Thảo, y tá trạm xá xã! Nghe đồn trên này có cô giáo xinh như hoa hậu, mình phải lên xem mặt ngay!”

Thảo nhảy xuống xe, bắt tay Thanh thật chặt, rồi nhìn quanh lớp học, tặc lưỡi: “Chà, điều kiện thế này mà cô dám lên, gan to thật đấy!”

Hai người phụ nữ trẻ gặp nhau, như cá gặp nước. Thảo kể đủ chuyện trên bản — ai hay ốm vặt, nhà nào nấu rượu ngon, già làng thực ra là người đã viết thư mời giáo viên tình nguyện lên bản. Rồi cô hạ giọng, nháy mắt:

“Thảo dựng xe, đi một vòng quanh sân trường, mắt sáng lên khi thấy đống củi chẻ gọn gàng trước cửa nhà Thanh. Cô nàng huých vai Thanh, hạ giọng đầy ẩn ý:

“Này, mình nghe nói sáng nay có người chẻ củi để trước cửa nhà cô đấy nhé?””

Thanh đỏ mặt: “Là… là chú bộ đội giúp thôi mà.”

“Ừ, ‘giúp thôi’.” Thảo kéo dài giọng, cười gian. “Ở cái bản này, ai cũng biết trung úy Lục chỉ ‘giúp’ những người anh ấy để ý thôi đấy.”

“Thôi đi!” Thanh đẩy vai bạn, nhưng vành tai đã nóng bừng lên.

Tối đó, Thảo rủ Thanh về trạm xá ăn cơm. Bữa cơm có thịt gà đồi luộc, canh rau rừng, và chén rượu ngô thơm nồng mà Thảo ép cô uống một chén “cho ấm bụng, cho quen núi”. Hai người ngồi bên bếp lửa, kể cho nhau nghe chuyện đời mình. Thảo kể về chàng chiến sĩ trong đồn mà cô thích thầm đã hai năm mà chưa dám nói. Thanh kể về bến xe sáng hôm lên đường, về nỗi sợ hãi đêm mất điện đầu tiên.

Chỉ có một chuyện, cô không kể.

Khi Thảo hỏi: “Sao cô lại bỏ phố lên đây?”, Thanh chỉ cười, gắp một miếng thịt gà bỏ vào bát bạn, lảng đi: “Ăn đi, nguội mất ngon.”

Nhưng đêm về, nằm một mình trong căn nhà đất, nghe tiếng suối róc rách ngoài kia, Thanh mở ba lô, lấy ra một gói giấy nhỏ được bọc cẩn thận. Bên trong là những hạt giống hoa cải vàng — cô mang từ dưới xuôi lên, định trồng quanh trường cho đẹp.

Cô đổ hạt ra lòng bàn tay, ngắm nghía dưới ánh đèn dầu. Những hạt nhỏ xíu, nâu sẫm, nằm im lìm.

Rồi cô lấy giấy bút, viết một lá thư.

Cô viết được ba chữ rồi dừng lại, ngòi bút lơ lửng trên mặt giấy. Ngoài kia, sương đêm bắt đầu giăng. Cô gấp tờ giấy còn dang dở, cất vào ngăn trong cùng của ba lô, cạnh gói hạt giống.

Chưa phải lúc.

Cô thổi tắt đèn, nằm xuống. Trong bóng tối, tiếng suối vẫn róc rách, đều đặn như hơi thở của núi rừng. Và lần đầu tiên kể từ khi lên đây, cô ngủ một mạch đến sáng, không mộng mị.